YANSITILAN MALİYETLER

Bir maliyet ortadan kalktığında gerçekten yok olmuş olmayabilir. Bazen yalnızca yer değiştirir.

Yansıtılan Maliyetler, bedelin onu doğuran yerde kalmadığı anlara bakan dokuz öyküden oluşuyor. Bir karar alınır, bir iş ertelenir, bir sorumluluk üstlenilmez, bir kurum kendi yükünü hafifletir. Kâğıt üzerinde hesap kapanmış görünür. Oysa para, zaman, emek, risk, itibar, hak ya da telafi yükü başka bir insanın hayatında yeniden belirir.

Bu kitapta mesele yalnızca kimin zarar gördüğü değildir. Asıl soru şudur: Ödenmesi gereken bedeli kim ödemedi ve onun yerine kim ödedi?

Ailelerin, işyerlerinin, kurumların ve gündelik hayatın içinden geçen öyküler; bakım yükünden ekonomik kararlara, kurumsal koordinasyondan adalet ve telafiye kadar farklı alanlarda aynı hareketi izler: yükün el değiştirmesini. Ancak bu hareket hiçbir zaman bir kavram dersi gibi anlatılmaz. Okur onu bir mutfakta, bir işyerinde, bir yolculukta, bir kurum koridorunda, bir telefon görüşmesinde ya da yıllar sonra yeniden açılan bir dosyada görür.

Buradaki karakterler kusursuz mağdurlar ya da kolayca suçlanabilecek kişiler değildir. İyi niyet zarar verebilir, alışkanlık sorumluluğun yerini alabilir, bir kurum kimse özellikle istemeden bir insanı kendi hatasının tamircisine dönüştürebilir. Bazen yükü aktaran kişi bunun farkında bile değildir. Bazen herkes kendi açısından makul davranır ve yine de hesabı başka biri öder.

Yansıtılan Maliyetler, Maliyet Serisi'nin ikinci cildi. İlk kitap Görünmeyen Maliyetler hesaba hiç girmeyen kayıplara bakıyordu; bu cilt ise hesabın başka birine yazıldığı anların peşine düşüyor.

Öykülerde yer alan kişi, kurum, şirket ve olaylar kurgudur. Buna karşılık ele alınan maliyet mekanizmalarının gerçek hayatta karşılığı vardır. Kitap, bütün yansıtılmış maliyet biçimlerini kapsama iddiası taşımaz; seçilmiş örnekler üzerinden tek bir soruyu farklı hayatlarda yeniden sorar:

Bir bedel vardı. Onu kim taşımalıydı? Ve sonunda kimin hayatına yazıldı?