Na Mlecznej Drodze

Zyje w swiecie, w ktorym nic nie jest podobne do tego, co otaczalo mnie w dziecinstwie. Gdy jednak probuje uciec przed nekajaca mnie obcoscia (przed nekajaca mnie niepewnoscia) w tamten swiat niby to znany, solidny, familiarny, moja pamiec cofa sie z przerazeniem przed czarna otchlania, ktorej czelusci pochlonely domy, ulice, miasta cale, krajobrazy i ludzi ongis znanych, a ocalona reszta, drobny ulamek tego, co bylo, co byc musialo, nie jest w stanie przekonac o swej autentycznosci. Czy nasza kucharka byla duza tega kobieta, czy mala drobna staruszka? Czy ogrodnik Antoni byl dobrodusznym bajkokleta, czy bolszewickim milicjantem, trzymajacym mnie pod straza w moim wlasnym pokoju?... Byloby pol biedy, gdybym brak logicznych ogniw mogl zlozyc na karb niedostatkow mojej pamieci, wczesnej arteriosklerozy na przyklad, lecz wiem, ze zmiany dokonywaly sie podwojnie, i w nich, i w moich o nich wyobrazeniach. Zyje bowiem zyciem kogos, kto nie jest podobny do czlowieka, jakim bylem przed rokiem, dwa lata temu, dziesiec, dwadziescia lat temu... Ci ludzie sa sobie obcy, a administracyjna identyfikacja poglebia przygnebienie, gdyz lepiej byloby dla nich, by zyl kazdy oddzielnie zyciem chociazby najkrotszym, lecz wlasnym. Zlo polega na tym, ze kazdy z nich na poprzednich pasozytuje, kazdy poprzednich okrada, niszczy i zabija. Malemu chlopcu odebral wspomnienia o kilka lat starszy wyrostek, zniszczyl je, przerabiajac wedlug swojej glupiej wyobrazni, i malego chlopca zabil. Z kolei wyrostek padl ofiara starszego od siebie i zla zabawa okradania, falszowania i zabijania ciagnie sie przez cale zycie. Zbrodnie te sa tym gorsze, ze pozbawione jakiegokolwiek pozytku, nadziei na jakikolwiek pozytek, sa mechaniczne, poza swiadomoscia i wola. A ze dokonywane gremialnie przez wszystkich, rzeczywistosc zmienia sie w trzesawisko zludzen. Barbara Toporska, Na Mlecznej Drodze